Ziekte en re-integratie bij verblijf in het buitenland (EU/EER/Zwitserland)
8 april 2026 · Raad van Alex

Wanneer een werknemer tijdens ziekte in het buitenland verblijft, kan onduidelijkheid ontstaan over de rol en handelingsruimte van de bedrijfsarts. Dit betreft met name vragen rondom de waardering van medische informatie uit het buitenland, de beoordeling van belastbaarheid en reisgeschiktheid, de mogelijkheid om een werknemer naar Nederland te laten komen, en de rolverdeling tussen bedrijfsarts, werkgever en uitvoeringsinstanties. Dit artikel geeft een samenhangend overzicht van het juridisch kader en de praktische uitgangspunten.
Juridisch kader
Voor werknemers die in Nederland werkzaam zijn, blijft in beginsel de Nederlandse sociale zekerheidswetgeving van toepassing, ook wanneer zij tijdens ziekte in een andere lidstaat verblijven. Dit volgt uit de Basisverordening (EG) nr. 883/2004 en de Toepassings- en uitvoeringsverordening (EG) nr. 987/2009. Verplichtingen die voortvloeien uit onder andere artikel 7:658a Burgerlijk Wetboek (re-integratieverplichtingen), de Wet verbetering poortwachter, en artikel 7:660a Burgerlijk Wetboek blijven onverkort van toepassing. Dit laatste artikel bepaalt dat de werknemer verplicht is medewerking te verlenen aan redelijke voorschriften en maatregelen gericht op herstel en re-integratie, waaronder het verstrekken van informatie die nodig is voor de beoordeling van de belastbaarheid en het meewerken aan controles en begeleiding, ook wanneer de werknemer zich in het buitenland bevindt. Het verblijf in het buitenland doet daarmee geen afbreuk aan de verplichting om te werken aan herstel en re-integratie.
De Europese verordeningen regelen de coördinatie van sociale zekerheidsstelsels binnen de EU/EER. Een belangrijk uitgangspunt is dat medische beoordelingen en verklaringen afkomstig uit een andere lidstaat in beginsel moeten worden betrokken bij en meegewogen in de beoordeling. Dit betekent niet dat de bedrijfsarts de conclusie van een buitenlandse arts zonder meer hoeft over te nemen: de bedrijfsarts behoudt een eigen professionele beoordelingsruimte, maar moet buitenlandse medische informatie wel zorgvuldig wegen en gemotiveerd aangeven waarom deze informatie wel of niet voldoende is voor het vaststellen van de belastbaarheid. De waarde van de informatie wordt mede bepaald door de aard van de informatie, de mate van onderbouwing, en de deskundigheid van de opsteller in relatie tot de beschreven klachten.
Rol van de bedrijfsarts
De rol van de bedrijfsarts blijft ongewijzigd, ook wanneer de werknemer zich in het buitenland bevindt. De bedrijfsarts heeft tot taak te beoordelen of sprake is van ziekte of gebrek, de belastbaarheid van de werknemer vast te stellen, en te adviseren over mogelijkheden tot werkhervatting en re-integratie. Deze taak vloeit voort uit de Arbowet en de professionele standaard van de bedrijfsarts. In internationale situaties wordt deze taak uitgevoerd op basis van medische informatie van behandelaars in het buitenland, informatie die door de werknemer zelf wordt verstrekt, en indien nodig aanvullende beoordeling via het UWV.
De bedrijfsarts verricht geen medisch onderzoek op locatie in het buitenland. De bevoegdheid van de bedrijfsarts is verbonden aan het Nederlandse juridische en professionele kader; voor het uitvoeren van medische handelingen in een ander land kan lokale registratie of erkenning vereist zijn, waar de Nederlandse bedrijfsarts in de regel niet over beschikt. Wanneer medische beoordeling in het buitenland noodzakelijk is, verloopt dit daarom via het UWV.
Medische informatie uit het buitenland
Wanneer een werknemer zich ziek meldt vanuit het buitenland, is de beschikbare medische informatie doorgaans afkomstig van een behandelaar in het land van verblijf. Deze informatie wordt inhoudelijk beoordeeld en meegewogen, waarbij wordt gekeken naar de aard van de klachten, de onderliggende medische bevindingen, de beschrijving van beperkingen, en de mate waarin de informatie inzicht geeft in de belastbaarheid. Een verklaring die uitsluitend vermeldt dat sprake is van arbeidsongeschiktheid, zonder medische onderbouwing of zonder beschrijving van functionele beperkingen, biedt in de regel onvoldoende basis om de belastbaarheid vast te stellen.
De beoordeling vindt plaats in stappen: eerst wordt beoordeeld of de beschikbare informatie voldoende is om beperkingen vast te stellen en een inschatting te maken van de belastbaarheid. Is dat niet mogelijk, dan wordt overwogen of aanvullende informatie via de werknemer kan worden verkregen, of dat inschakeling van het UWV noodzakelijk is. Van de werknemer mag worden verwacht dat hij actief meewerkt aan het beschikbaar stellen van relevante medische informatie, bijvoorbeeld door zelf contact op te nemen met de behandelaar, medische informatie op te vragen of toestemming te geven voor het delen van informatie met de bedrijfsarts. De bedrijfsarts motiveert zijn oordeel, met name wanneer wordt geconcludeerd dat de beschikbare informatie onvoldoende is.
Grenzen aan het opvragen van medische informatie
De mogelijkheden voor de bedrijfsarts om medische informatie op te vragen bij behandelaars in het buitenland zijn beperkter dan in de Nederlandse situatie, maar niet uitgesloten. Indien de werknemer daarvoor toestemming geeft, bijvoorbeeld door middel van een gerichte en ondertekende machtiging, kan de bedrijfsarts in beginsel medische informatie opvragen bij een buitenlandse behandelaar, zoals een huisarts, medisch specialist, psycholoog of andere zorgverlener. Tegelijkertijd geldt dat de bedrijfsarts geen formele positie heeft ten opzichte van deze behandelaar: er bestaat geen verplichting voor de buitenlandse zorgverlener om informatie te verstrekken. Of en in welke vorm informatie wordt gedeeld, is afhankelijk van de lokale wet- en regelgeving, de bereidheid van de behandelaar, taalbarrières en praktische omstandigheden.
Buitenlandse zorgverleners zijn doorgaans niet bekend met het Nederlandse systeem van verzuimbegeleiding en re-integratie; hun informatie richt zich in de regel op diagnose en behandeling, niet op de vraag welke arbeid de werknemer nog kan verrichten. De bedrijfsarts vertaalt deze medische informatie naar functionele mogelijkheden en beperkingen in relatie tot arbeid. Verschillen in terminologie, beoordelingskaders en verslaglegging kunnen ertoe leiden dat informatie anders wordt geïnterpreteerd dan bedoeld, of dat essentiële informatie ontbreekt.
Indien de beschikbare informatie, ondanks een machtiging, onvoldoende aanknopingspunten biedt voor een medisch onderbouwde beoordeling, adviseert de bedrijfsarts de werkgever dat de beschikbare medische informatie onvoldoende is om de belastbaarheid vast te stellen, en dat een aanvullende, objectieve medische beoordeling noodzakelijk is. De bedrijfsarts kan de werkgever adviseren om contact op te nemen met het UWV om te bespreken of binnen het betreffende dossier een internationale medische beoordeling mogelijk en aangewezen is.
De werkgever kan deze beoordeling niet zelfstandig aanvragen via het EESSI-systeem en heeft hier ook geen toegang toe. Het UWV beoordeelt binnen de eigen wettelijke taak of internationale afstemming met een bevoegde instantie in het buitenland wordt ingezet. Is dat het geval, dan draagt het UWV zorg voor de verdere afstemming en kan op grond van de Europese coördinatieverordeningen een medische beoordeling laten uitvoeren door een bevoegde instantie in het land van verblijf, waarbij gebruik wordt gemaakt van het EESSI-systeem voor gegevensuitwisseling tussen bevoegde instanties. De uitwisseling van medische informatie vindt plaats binnen het medische domein, tussen de betrokken instanties en de verzekeringsarts van het UWV; de werkgever heeft geen toegang tot deze medische informatie en speelt geen rol in de inhoudelijke communicatie daarover. De bedrijfsarts ontvangt, voor zover relevant, de noodzakelijke medische terugkoppeling via het UWV en vertaalt deze naar een oordeel over de belastbaarheid en de mogelijkheden tot re-integratie.
Reisgeschiktheid: kan een werknemer verplicht worden naar Nederland te reizen?
Een werknemer kan niet zonder meer worden verplicht om naar Nederland te reizen voor beoordeling of re-integratie. Een dergelijke verplichting kan alleen worden overwogen indien dit medisch verantwoord is, het noodzakelijk is voor de beoordeling, en er geen passend alternatief beschikbaar is.
Voordat wordt beoordeeld of een werknemer naar Nederland kan of moet reizen, beoordeelt de bedrijfsarts of een fysieke beoordeling in Nederland noodzakelijk is, of dat een passend alternatief volstaat, zoals een videoconsult, telefonisch consult, of een beoordeling op basis van beschikbare of aanvullende informatie die via de werknemer of behandelaar kan worden verkregen. Wordt een fysieke beoordeling in Nederland wel noodzakelijk geacht, dan beoordeelt de bedrijfsarts vervolgens of reizen medisch verantwoord is. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de aard en ernst van de klachten, de fysieke en mentale belastbaarheid van de werknemer, de duur en zwaarte van de reis, en de mogelijke impact van de reis op het herstel. Ook kan worden meegewogen of de werknemer zelfstandig kan reizen of begeleiding nodig heeft, of medische voorzieningen of ondersteuning tijdens de reis noodzakelijk zijn, en of de reis kan leiden tot verergering van klachten of vertraging van het herstel. Vormt reizen een risico voor de gezondheid of het herstel, dan is het niet aangewezen om de werknemer te laten reizen; de bedrijfsarts motiveert dit oordeel, zodat voor de werkgever duidelijk is waarom reizen in de betreffende situatie niet passend is.
Verblijf in het buitenland tijdens ziekte
Het verblijf van een werknemer in het buitenland tijdens ziekte is op zichzelf niet in strijd met de geldende wet- en regelgeving. Er bestaat geen algemene verplichting voor een werknemer om gedurende ziekte in Nederland te verblijven. Dit laat echter onverlet dat de verplichtingen van de werknemer in het kader van herstel en re-integratie onverminderd van toepassing blijven: bereikbaar zijn voor contact met werkgever en bedrijfsarts, medewerking verlenen aan het vaststellen van de belastbaarheid, en zich inspannen voor herstel en re-integratie.
De beoordeling door de bedrijfsarts richt zich op de vraag in hoeverre het verblijf in het buitenland het herstel belemmert, de belastbaarheid negatief beïnvloedt, of de mogelijkheden tot re-integratie beperkt of vertraagt. Daarbij kunnen onder meer een rol spelen: de beschikbaarheid van passende medische behandeling, de mogelijkheid om werkzaamheden - al dan niet op afstand - te verrichten, en de mate waarin contact en begeleiding in het kader van re-integratie uitvoerbaar zijn.
Het is mogelijk dat een verblijf in het buitenland juridisch is toegestaan, maar vanuit medisch of re-integratieperspectief niet bevorderlijk wordt geacht. In dat geval kan de bedrijfsarts hierover adviseren. Leidt het verblijf ertoe dat beoordeling, begeleiding of re-integratie feitelijk onvoldoende uitvoerbaar is, dan benoemt de bedrijfsarts dit concreet in het advies en geeft hij een inhoudelijk advies over de gevolgen van het verblijf voor herstel en re-integratie. De beoordeling of en welke consequenties hieraan worden verbonden, ligt bij de werkgever.
Inschakelen van buitenlandse instanties
De bedrijfsarts heeft geen directe rol in het inschakelen van buitenlandse uitvoeringsinstanties, zoals bijvoorbeeld de Poolse ZUS. Wanneer een medische beoordeling in het buitenland noodzakelijk wordt geacht, kan de bedrijfsarts adviseren om dit via het UWV te laten verlopen. Het UWV beoordeelt vervolgens binnen de eigen wettelijke taak of internationale afstemming met een bevoegde instantie in het buitenland wordt ingezet. De rol van de bedrijfsarts beperkt zich tot het signaleren van de noodzaak en het adviseren van de werkgever om deze route te volgen.
Re-integratie bij verblijf in het buitenland
De verplichting tot re-integratie blijft bestaan, ongeacht het verblijf van de werknemer. De bedrijfsarts beoordeelt of en in welke mate de werknemer belastbaar is en onder welke voorwaarden arbeid mogelijk is, waarbij rekening wordt gehouden met de feitelijke mogelijkheden om arbeid te verrichten vanuit het buitenland, zoals de aard van de werkzaamheden, de beschikbaarheid van voorzieningen en de uitvoerbaarheid van begeleiding. Afhankelijk van de belastbaarheid kan sprake zijn van volledige arbeidsongeschiktheid, gedeeltelijke werkhervatting, of opbouw in werkzaamheden. Re-integratie kan ook plaatsvinden vanuit het buitenland, bijvoorbeeld in de vorm van werkzaamheden op afstand.
Met deze uitleg is geprobeerd om de belangrijkste aspecten rondom ziekte en verblijf in het buitenland zo duidelijk en praktisch mogelijk te beschrijven, om richting te geven in situaties waarin grensoverschrijdende factoren een rol spelen en waarin in de praktijk onduidelijkheid kan ontstaan over wat wel en niet kan of mag. Daarmee kan worden voorkomen dat situaties ontstaan waarin over en weer verkeerde aannames worden gedaan of grenzen worden overschreden.
